Przejdź do treści

Vademecum dla Rodziców

VADEMECUM DLA RODZICÓW

Rozwój mowy jest uwarunkowany genetycznie, zależy od wrodzonych właściwości organizmu człowieka, ale możliwy jest jedynie w kontakcie z innymi ludźmi. Rodzice są tymi, którzy pierwsi zwracają się do dziecka i oni też mogą obserwując jego rozwój postawić diagnozę. Znajomość prawidłowego rozwoju mowy jest konieczna, by można w sposób właściwy kierować tym rozwojem. W przypadku opóźnienia rozwoju mowy konieczna jest pomoc logopedy.

OKRESY ROZWOJU MOWY:

Co dziecko komunikuje?
W jakim wieku?

krzyk
okres melodii (0-1)
głużenie(nieświadome artykułowanie różnych dźwięków)
gaworzenie(zamierzone powtarzanie dźwięków)
wymawia wszystkie samogłoski (a,e,i,o,u,y)

okres wyrazu (1-2)
ze spółgłosek wymawia:p,b,m,t,d,n,k,ś,ć
mówi: mama, tata, baba, dada
wypowiada głoski:p,pi,b,bi,m,mi,f,fi,w,wi,ń,ź,ć,dź,j,ki,gi,

okres zdania (2-3)
k,g,h,t,d,n,l
często zastępuje sz,ż,cz,dż przez ś,ź,ć,dź lub s,z,c,dz
(tzw. seplenienie fizjologiczne) zastępuje głoskę r przez l lub j
często zamienia f na ch

powyżej 5 roku życia seplenienie szeregu sz,ż,cz,dż lub okres swoistej mowy ś,ź,ć,dź jest wadą wymowy którą należy korygować u dziecięcej (3-7) specjalisty logopedy powyżej 6 roku życia zamiana głoski r na j lub l kwalifikuje się do terapii (niezależnie od wieku jeżeli dziecko wymawia r francuskie lub gardłowe również należy udać się do logopedy).

Co powinno Cię zaniepokoić ?

  • brak mowy
  • wymowa między zębowa (wysuwanie języka za zęby w czasie mówienia)
  • jąkanie
  • bełkotliwa i niezrozumiała mowa
  • mowa bezdźwięczna (np. bułka-półka, koza-kosa, bąk-pąk, kura-góra, noże- nosze, zamiana głosek dźwięcznych na bezdźwięczne)
  • nieprawidłowy zgryz (wskazana kontrola u ortodonty)
  • obniżona ostrość słuchu (dobrze byłoby skorzystać z pomocy laryngologa)
  • nieprawidłowa budowa języka (zbyt "gruby" język, mała ruchliwość języka).

Profilaktyka logopedyczna:

  • klaskanie (naśladowanie odgłosu konia uderzającego kopytami o bruk)
  • cmokanie
  • picie przez słomkę
  • gryzienie twardej marchewki czy twardego jabłka.

Gimnastyka języka i przykłady prostych ćwiczeń

  • dotykanie czubkiem języka górnych zębów po wewnętrznej stronie przy zamkniętych, a następnie otwartych ustach
  • zlizywanie czubkiem języka z podniebienia, np. kawałka chrupki lub gumy rozpuszczalnej
  • ssanie czubkiem języka na podniebieniu małego pudrowego cukierka, musującej witaminy C, Vibovitu
  • naśladowanie mlaskania
  • śpiewanie znanych melodii na sylabach:la, lo, le, lu, ly (ważna jest pionizacja języka, która jest wstępem do wymowy głoski "r").

Ćwiczenia warg

  • wysuwanie zaokrąglonych warg do przodu w kształcie ryjka świnki
  • wydawanie odgłosów
  • krowy - mu,mu,
  • kukułki - kuku, kuku,
  • sowy - hu,hu,
  • psa - hau,hau,
  • rybki - plum, plum,
  • pukania - puku,puku,
  • uderzania - buch,buch,
  • chodzenia - tupu,tupu.
  • wysuwanie warg do przodu, a następnie naprzemienne ich otwieranie i zamykanie
  • naśladowanie pyszczka rybki
  • gra na trąbce z szerokim ustnikiem, flecie, harmonijce ustnej.

Jeżeli twoje dziecko mówi mało, niechętnie lub nie odzywa się prawie wcale..(rady dla rodziców)

  • 1. Postaraj się poświęcić więcej czasu rozmowom z twoim dzieckiem.
  • 2. Nigdy przy dziecku nie omawiajcie tego, że rozczarowuje was ono swym brakiem sukcesów w opanowywaniu mowy. Zasmucone krytyką, będzie się starało nie dostarczać wam dowodów, że mówi źle. Będzie mówiło mało, przez co ograniczy okazję do treningu i opóźni swój rozwój językowy.
  • 3. Pamiętaj, że dziecko ma prawo do błędu językowego, opanowuje ono zasady budowy gramatycznej powoli.
  • 4. Często, ale natarczywie powtarzajcie to, co dziecko mówi, zamieniając jego krótkie, niepełne czy niepoprawne zdania na zdania równie proste, ale pełne, poprawne.
  • 5. Kiedy dziecko wypowie jakieś zdanie postarajcie się, rozszerzyć jego wypowiedź, dodając jakieś słowa.
  • 6. Komentujcie czynności wykonywane w obecności dziecka. Niech mowa towarzyszy spacerom, zakupom, pracom domowym.
  • 7. Mówcie z dzieckiem bez pośpiechu, nie budujcie długich zdań, nie używajcie wyrazów trudnych.
  • 8. Kiedy mówicie do dziecka,które ma jeszcze trudności z rozumieniem mowy starajcie się utrzymywać z nim kontakt spojrzeń. Łatwiej mu zrozumieć to, co usłyszy, a nawet "odczyta" z ust.
  • 9. Do zabaw językowych wybierajcie właściwą porę.
  • 10. Rysujcie wraz z dzieckiem, mogą to być proste obrazki, towarzyszyć temu powinien wasz komentarz:"...teraz rysujemy dom, tu narysujemy okno, a tu będzie komin...".
  • 11. Recytujcie razem z dzieckiem proste wierszyki, mówcie dziecięce wyliczanki, słuchajcie razem jego ulubionych bajek (nawet wielokrotnie).
  • 12. Oglądajcie obrazki i opisujcie je. Wykorzystujcie do tego każdą okazję.
  • 13. Śpiewajcie z dzieckiem. Jest to ćwiczenie językowe, rytmiczne, a zarazem terapeutyczne.Wasze dziecko nie powinno być przeciążone żądaniem, by mówiło ładniej, więcej. Niech z waszego języka znikną słowa:"Powtórz ładniej", "Powiedz lepiej". Wychowanie językowe to nie tresura.Pamiętajcie! Telewizja jest wrogiem komunikacji w rodzinie. Dzieci, które zbyt długo i często oglądają program telewizyjny przestają przejawiać chęć porozumiewania się, przyzwyczajają się do tego, że można być biernym, nie trzeba odpowiadać, a jak się chce, to można nawet nie słuchać, gdy ktoś do nas mówi.

Opracowano na podstawie: J. Wójtowiczowa "O wychowaniu językowym"

 

mgr Marta Kwoczyńska - logopeda dyplomowany, tel. 605 424 414 logopeda@logopeda-verbum.pl

ULTRAMEDIC - Centrum Medyczne 43-300 Bielsko-Biała, ul. Broniewskiego 48

Centrum Psychoedukacji i Terapii 43-500 Czechowice - Dziedzice, ul.Wąska 23